Healthy Life Ad
Health Tips

ေနထိုင္မႈပံုစံႏွင့္ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိေရာဂါ အေၾကာင္း (Lifestyle and Diabetes)

ယခင္တစ္ပတ္မွအဆက္

—၊ ပါေမာကၡေဒၚသန္းသန္းေအး (ဆီးခ်ဳိႏွင့္ အေထြေထြေရာဂါအထူးကု ဆရာ၀န္ႀကီး) ၊—

သူ႔ခႏၶာကိုယ္မွာ ဘာေတြမွားေနသလဲ။ ဘယ္လိုျပဳျပင္ရမလဲ။

ဆရာ၀န္ေတြကိုပဲ အားကိုးခဲ့တာ ဘာမွ်သိပ္မေကာင္းလာတာ ဘာေၾကာင့္လဲ။ ဒါေၾကာင့္၂၀၁၀ ၾသဂုတ္လမွစၿပီး သူျဖစ္ေနတဲ့ေရာဂါကို ဆရာ၀န္ေတြနားလည္သလိုသိေအာင္ ကိုယ္တိုင္ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ အေထြေထြေဆးပညာ(internal medicine) ဘာသာရပ္မွ သူနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ ေရာဂါ ၆ မ်ဳိးကို စတင္ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ အ၀လြန္ျခင္း၊ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ၊ ေသြးအဆီဓာတ္မ်ားျခင္း၊ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ေလငန္းေရာဂါ၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ အစားအစာႏွင့္ အာဟာရပညာ စတဲ့ ေရာဂါ ၆ မ်ဳိးကို သိရွိေအာင္ စာအုပ္၊ စာေပ ေျမာက္မ်ားစြာကို ဖတ္႐ႈပါတယ္။ သုေတသန စာတမ္းေပါင္း တစ္ေထာင္ေက်ာ္ကို ဖတ္႐ႈေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီေဆးဘက္ဆိုင္ရာ စာေပေတြကို သူဖတ္ခါစမွာ သိပ္နားမလည္ပါဘူး။ သူကြၽမ္းက်င္ခဲ့တာက သခၤ်ာ၊ ႐ူပေဗဒ၊ ကြန္ပ်ဴတာ စတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူရဲ႕ႀကိဳးစားမႈ၊ မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္လုပ္မယ္ဆိုတဲ့ ဇြဲ၊ will power ဆႏၵစြမ္းအားႀကီးျခင္းနဲ႔ သူရဲ႕မူလရွိၿပီးသား intelligence ဥာဏ္ေကာင္းျခင္းေတြေၾကာင့္ သင္ဆရာမရွိ၊ တျခားသူရဲ႕ အေထာက္အပံ့အကူမရွိဘဲ ေနာက္ဆံုးမွာ ေတာ္ေတာ္ကြၽမ္းက်င္ တတ္ေျမာက္လာခဲ့ပါတယ္။

မိမိရဲ႕ရွိရင္းစြဲ IT ပညာနဲ႔လည္း အစားအစာ အမ်ဳိးအစားေပါင္း ၈ သန္းေက်ာ္ရဲ႕ အခ်က္အလက္ data မ်ားစြာကို ေလ့လာစုေဆာင္း ရရွိထားပါတယ္။ ဒါေတြအျပင္ ဘယ္အစားအစာစားရင္ ေသြးအခ်ဳိဘယ္ေလာက္တက္သလဲ၊ မစားမီ ဘယ္ေလာက္၊ စားၿပီး ၁နာရီ၊၂နာရီ စသျဖင့္ တစ္ေန႔လံုး ေသြးခ်ဳိေတြ ဘယ္လိုတက္တယ္၊ ဘယ္လိုဆင္းတယ္၊ လႈိင္းသဖြယ္ျဖစ္ေနတာေတြ၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ရင္ အထူးသျဖင့္ ေျခလွမ္းဘယ္ႏွစ္လွမ္းေလွ်ာက္ရင္ ေသြးခ်ဳိဘယ္လိုေနသလဲ၊ ဘယ္လိုထိေရာက္သလဲဆိုတဲ့ ေတြ႕ရွိခ်က္ဟာ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းပါတယ္။ ဒီအခ်က္အလက္ေတြအားလံုးဟာ သူ႔ခႏၶာကိုယ္မွ စစ္ေဆးရရွိတဲ့ အေျဖေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူရဲ႕ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္အရ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ ရင့္ေနတဲ့သူေတြ၊ ေသြးခ်ဳိျမင့္ေနသူေတြအဖို႔ အစာစစားတဲ့ အခ်ိန္မွ နာရီ၀က္အတြင္း ေျခလွမ္းေပါင္း ၃၀၀၀ မွ ၄၀၀၀ ေလွ်ာက္ရင္ ေသြးခ်ဳိပံုမွန္ ျပန္က်ႏိုင္ပါတယ္။

“ သူ႔ခႏၶာကိုယ္မွာ(chemical free) ဓာတုေဆး၀ါးကင္းစင္တဲ့ သဘာ၀ခႏၶာကိုယ္အျဖစ္ကို ျပန္လည္ရရွိႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီ Lifestyle ေနထိုင္မႈပံုစံကို ဆက္လက္လုပ္ေနမွသာ ဒီအေျခအေနကို ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူရဲ႕ခႏၶာကိုယ္ဟာ ဆီးခ်ဳိေပ်ာက္ကင္းသြားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ သက္သာတာ၊ သဘာ၀နည္းျဖစ္တဲ့ Lifestyle ျပဳျပင္နည္းနဲ႔ ထိန္းထားျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္” . . .

ဆီးခ်ဳိသိပ္မဆိုးတဲ့သူေတြကေတာ့ ေျခလွမ္းေပါင္း ၁၀၀၀ မွ ၂၀၀၀ ထိေလွ်ာက္ရင္ ေသြးခ်ဳိက်ပါမယ္။ စားၿပီးလမ္းေလွ်ာက္တာက နံနက္ေစာေစာ ေလွ်ာက္တာထက္ ပိုထိေရာက္တာေတြ႕ ရွိရပါတယ္။ စားၿပီးတက္တဲ့ ေသြးခ်ဳိအတြက္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာက ကစီဓာတ္ေလွ်ာ့စားတာထက္ပိုၿပီး ထိေရာက္တဲ့အေၾကာင္းလည္း သိရွိရပါတယ္။ (စားၿပီးတက္တဲ့ ေသြးခ်ဳိကို ေလွ်ာ့ေပးရာမွာ ေလ့က်င့္ခန္းက ၄၁% နဲ႔ ကစီဓာတ္ေလွ်ာ့စားတာက ၃၈% ပါ၀င္ေၾကာင္း သိရွိရပါတယ္။ လမ္းေလွ်ာက္ျခင္းသည္ အင္နာဂ်ီခြန္အားေတြကို ေလာင္ကြၽမ္းေစၿပီး ျပင္ပသို႔ ျပန္ထုတ္ပစ္ႏိုင္တဲ့ တစ္ခုတည္းေသာ ထြက္ေပါက္ျဖစ္ပါတယ္။

ဂ်ယ္ရီရဲ႕ သုေတသနအရ လူေတြအတြက္ အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေသြးခ်ဳိအနိမ့္က်ဆံုးျဖစ္တတ္သလဲ၊ အိပ္ေပ်ာ္ျခင္းနဲ႔႔ ေသြးခ်ဳိဆက္စပ္ပံု၊ ရာသီဥတုပူျခင္း/ေအးျခင္းနဲ႔ ေသြးခ်ဳိတက္က် ဆက္စပ္ပံု၊ ခရီးထြက္ျခင္းနဲ႔ ေသြးခ်ိဳေျပာင္းလဲပံု အားလံုးကို မိမိကိုယ္ခႏၶာေပၚမွာ ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ ေသြးခ်ဳိကို တစ္ေန႔မွာ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဖာက္ၾကည့္ၿပီး အားလံုးကို data ေဒတာအျဖစ္ မွတ္တမ္းတင္ကာ သူရဲ႕ statistic နဲ႔ IT အိုင္တီနည္းပညာတို႔ ေပါင္းစပ္ေလ့လာၾကည့္ၿပီး မိမိကိုယ္မိမိ ျပဳျပင္စားေသာက္ျခင္း၊ ေနထိုင္ျခင္း၊ လႈပ္ရွားမႈျပဳလုပ္ျခင္း၊ လမ္းေလွ်ာက္ျခင္းေတြကို ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ခႏၶာကိုယ္တစ္ဦးတည္းကို ေလ့လာထားတဲ့ ေဒတာ (data) အခ်က္အလက္ေတြကိုသံုးၿပီး AI tools ကို တီထြင္ခဲ့ပါတယ္။ ေအအိုင္ AI ဆိုတာက ကြန္ပ်ဳတာနည္းပညာနဲ႔ လူေတြရဲ႕ဦးေနာက္ကဲ့သို႔ စဥ္းစားေပးႏိုင္တဲ့ ဥာဏ္ရည္ရွိတဲ့ ဦးေႏွာက္အတုလို႔ဆိုရင္ မမွားပါဘူး။

ဂ်ယ္ရီဟာ သူရဲ႕ကြၽမ္းက်င္လွတဲ့ သခၤ်ာနည္းပညာေတြ၊ ႐ူပေဗဒနည္းပညာေတြ၊ ကြန္ပ်ဴတာအင္ဂ်င္နီယာ နည္းပညာေတြနဲ႔ သူစုေဆာင္းထားတဲ့ (data) ေဒတာ အခ်က္အလက္ေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာတို႔နဲ႔ AI ေအအိုင္ေတြကို တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ကြန္ပ်ဴတာစက္က လူဦးေနာက္ကဲ့သို႔ သိရွိလာၿပီး မိမိတို႔လိုခ်င္တဲ့ ေသြးခ်ဳိအေျဖ၊ ေအ၀မ္းစီေခၚ ၃ လ ေသြးခ်ဳိေတြ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေတြ စတဲ့ အေျဖေတြကို ႀကိဳတင္ေျပာႏိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိမိစားမယ့္အစာကို AI က ေသြးမစစ္ရဘဲ ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းေပးႏိုင္တဲ့အတြက္ ေသြးခ်ဳိတက္ႏႈန္းမမ်ားေအာင္ ထပ္ေလွ်ာ့ၿပီးစားျခင္း၊ ေသြးခ်ဳိတက္ႏႈန္းမျမန္တဲ့ အစားအစာေျပာင္းၿပီး စားႏိုင္တဲ့အျပင္ လက္ထိပ္မနာဘဲ မိမိရဲ႕ေသြးခ်ဳိ ဘယ္ေလာက္တက္မလဲဆိုတာ အစာမစားခင္ကထဲက သိႏိုင္ပါတယ္။

ေသြးခ်ဳိတက္ႏႈန္းကို ႀကိဳတင္သိျမင္ႏိုင္လို႔ ဆီးခ်ဳိလူနာမ်ားအတြက္ မ်ားစြာအေထာက္အကူ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒီနည္းပညာေတြသံုးၿပီး AI တီထြင္ထားေပမယ့္ တကယ္ေတာ့ ဂ်ယ္ရီဟာ မွတ္ဥာဏ္ေကာင္းလြန္းတဲ့အတြက္ သူရဲ႕သဘာ၀မွတ္ဥာဏ္နဲ႔ သူေန႔စဥ္မွတ္သားထားတဲ့ အေတြအႀကံဳအရ ဘာစားရင္ ေသြးခ်ဳိဘယ္ေလာက္တက္မလဲဆိုတာ ေသြးခ်ဳိတိုင္းစက္မွ အေျဖနဲ႔ထပ္တူနီးပါး ခန္႔မွန္းႏိုင္လာပါတယ္။ သူတီထြင္တဲ့ AI ကလည္း ဒီလိုဘဲ ေသြးခ်ဳိတိုင္းစက္နဲ႔ ထပ္တူနီးပါးတူတဲ့အေျဖကို ျပႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေအအိုင္က တျခားလူေတြအတြက္လည္း အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုေသြးခ်ဳိေတြ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေတြ ခန္႔မွန္းတာထက္ အဆင့္ျမင့္တဲ့ (metabolism mathematical model) မက္တာေဘာ္လဇင္အေပၚ အေျခခံၿပီး သခၤ်ာနည္းနဲ႔ တြက္ခ်က္တဲ့နည္း ေဖာ္မ်ဴလာေတြ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္လို႔ က်န္းမာေရး ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းခ်က္ေတြ (ဥပမာ-ေလျဖတ္မယ့္အလားအလာ၊ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္မယ့္အလားအလာ၊ အသက္ရွည္ကိန္း) တြက္ခ်က္ေပးႏိုင္တဲ့ AI tools ေတြကိုလည္း ျပဳလုပ္ထားေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ဒါက သူရဲ႕တီထြင္မႈေတြကို ရွင္းျပထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႔ ဂ်ယ္ရီဟာ သူ႔ရဲ႕ေနထိုင္မႈပံုစံကို ျပဳျပင္ခဲ့ရာမွ အေျခအေနေတြမ်ားစြာ တိုးတက္လာတဲ့အတြက္ သူေသာက္ေနတဲ့ ေဆးေတြကို တျဖည္းျဖည္းေလွ်ာ့လို႔ရၿပီး ေနာက္ဆံုး ၂၀၁၅ ခု (၅ႏွစ္အၾကာ)မွာေတာ့ ဆီးခ်ဳိေဆးနဲ႔ ေသြးက်ေဆးနဲ႔ ေသြးအဆီခ်ေဆးေတြအားလံုးကို ျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ သူ႔ခႏၶာကိုယ္မွာ (chemical free) ဓာတုေဆး၀ါးကင္းစင္တဲ့ သဘာ၀ခႏၶာကိုယ္အျဖစ္ကို ျပန္လည္ရရွိႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီ lifestyle ေနထိုင္မႈပံုစံကို ဆက္လက္လုပ္ေနမွသာ ဒီအေျခအေနကို ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္မွာျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူရဲ႕ခႏၶာကိုယ္ဟာ ဆီးခ်ဳိေပ်ာက္ကင္းသြားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ သက္သာတာ၊ သဘာ၀နည္းျဖစ္တဲ့ lifestyle ျပဳျပင္နည္းနဲ႔ ထိန္းထားျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၁၆ ခုေနာက္ပိုင္းမွာ ဂ်ယ္ရီဟာ သူ႔ရဲ႕ဆရာ၀န္ထံ ျပန္သြားျပတဲ့အခါ သူရဲ႕ေသြးအေျဖေတြက အားလံုးျပန္ေကာင္းသြားလို႔ က်န္းမာေရးေကာင္းလာေၾကာင္း ခ်ီးက်ဴးလိုက္ပါတယ္။ ဂ်ယ္ရီရဲ႕ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ အေျဖေတြနဲ႔ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာရရွိတဲ့ အေျဖေတြ ႏႈိင္းယွဥ္ျပထားပါတယ္။ (ဇယား) သူက ဘာေဆးမွ်မေသာက္ေတာ့ဘဲ ရရွိတဲ့ အေျဖေတြျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာလိုက္ေတာ့ ပို၍ပင္ အံ့ၾသသြားၾကပါတယ္။

ေနာက္တစ္ပတ္ ဆက္လက္ဖတ္႐ႈပါရန္

Click to comment

Leave a Reply

သင့် email လိပ်စာကို ဖော်ပြမည် မဟုတ်ပါ။ လိုအပ်သော ကွက်လပ်များကို * ဖြင့်မှတ်သားထားသည်

Most Popular

Healthy Life Ad
To Top